Tag Archives: თემის ნიშნები

დრეკს თუ დრეკავს

 

ქართულში არსებობს ფუძედრეკადი ზმნები,რომელთაც აწმყოს ფუძე თემის ნიშნის გარეშე ეწარმოება: დღვბს – დღვბა, ზნქს – ზნქა, კრჭს – კრჭა…, თუმცა ცოცოხალ მეტყველებაში თემისნიშნიანი ზმნების გავლენით გაჩნდა არასწორი ფორმები:დღვებავს – დღვიბავს – აუდღვებავს, ზნექავს – ზნიქავს – ამოუზნექავს, კრეჭავს – კრიჭავს-დაუკრეჭავს.

 როგორ შევამოწმოთ? შევადაროთ ზმნის ორი ფორმა: საწყისის(დღვება, ზნექა, კრეჭა, ) და წყვეტილის/რა ქნა?/ (დღვიბა,ზნიქა,კრიჭა).თუ ფუძის ხმოვანი განსხვავებულია , ე – ი, თემის ნიშანი არ არის საჭირო.                   სწორი  ფორმებია: დღვებს – დღვიბა – აუდღვებია;  ზნექს – ზნიქა – ამოუზნექია;  კრეჭს – კრიჭა – დაუკრეჭია. 

       დედა ფანჯარას წმენდს.  მიხო  ბალახს გლეჯს.  სოფო ფეხსაცმელს მალე ცვეთს.  მართა ატამს ხლეჩს. ანანო ხალხს ყვლეფს.

  

Advertisements

8 Comments

Filed under მშობლიური ენა

ბაბუა შეშას ჩეხს

           შეიძლება, (ეჭვი მაქვს) ბევრს არ მოსწონს ჩემი პოსტები, მაგრამ  მაინც  ”ვუცილობლობ, ვითარ ჯორი” და ვაგრძელებ ”გრამატიკულად ტვინების ბურღვას”.    🙂     

           მაშ ასე, თემისნიშნიანი ზმნების მართლწერის საკითხები

       თუ ზმნა ავ ან ამ დაბოლოებიანია, კითხვაზე რა უქნია? ინარჩუნებს ამ დაბოლოებას და იქნება: დაუსახავს და არა დაუსახია, დაუხატავს და არა დაუხატია, დაუმალავს და არა დაუმალია, შეუკერავს და არა შეუკერია, დაუსხამს და არა დაუსხია, დაუბამს და არა დაუბია, დაურტყამს და არა  დაურტყია

     არ შეიძლება ავ თემის ნიშნის დართვა შემდეგი  ზმნებისთვის:         იხვეჭს, იღეღს, კვეთს, კვეცს, ტეხს, ყეფს, ჩეჩს, ჩეხს, ჭექს, წერს, ხეთქს, ხვეწს  და არა: იხვეჭავს, იღეღავს, კვეთავს, კვეცავს,ტეხავს, ყეფავს, ჩეჩავს,ჩეხავს,ჭექავს,წერავს, ხეთქავს,ხვეწავს.   

          წვიმა იწყება, ჭექს.ბიჭი ქუჩას კვეთს და ეზოში შედის. იქვე ძაღლი ყეფს, ბაბუა კი შეშას ჩეხს.  სახლში შედის, ოთახში პატარა ძმა კაკალს ტეხს, ბებია კი მატყლს ჩეჩს. ბიჭი მაგიდასთან  ჯდება, პერანგს იღეღს. წიგნებს ამუშავებს, მოძიებულ მასალას კვეცს, ხვეწს და რომანს წერს. ამით სახელს იხვეჭს. ვიღაცა კი კუპატს ხეთქს

              ვიღაცისთვის  ასე საუბარი ტეხავს.(ჟარგონია და მოსულა)  🙂

9 Comments

Filed under მშობლიური ენა

ავ თუ ამ

 ”მომიკითავხარ – მოგიკითხავვარ, გამიჟიმავხარ – გაგიჟიმავვარ… აი, რამდენიმე სწორი ფორმა, რომელიც კიდევ შემომრჩა პირველ კურსზე ნასწავლი ქართული გრამატიკიდან  :)”  – ერთ-ერთ პოსტზე ეს ”გაღიმებული” კომენტარი დამხვდა და ვიფიქრე,  :)-ს,  ალბათ, ავხარ იწვევს-მეთქი, ამიტომ გადავწყვიტე ამ პოსტის დაწერა.

     თავს არ შეგაწყენთ იმაზე საუბრით რა არის ზმნის თემა და თემის ნიშნები. უბრალოდ, შეგახსენებთ,რომ ზმნის ფუძე ამ ნიშანს დაირთვს I სერიის ყველა მწკრივში: ვტანჯ-ავ, ვხუთ-ავ, ვბურღ-ავ(ამ შემთხვევაში თქვენს ტვინებს 🙂 ),  ვასვენ-ებ, ვარიგ-ებ,ვაქ-ებ ( ისევ თქვენს ტვინებს?) და ა.შ.    ქართულში გვაქვს შემდეგი თემის ნიშნები: ი, ავ, ამ, ებ, ობ: ვზრდ-ი, თხრ-ი, ვმალ-ავ, წურ-ავ, ვაბ-ამ,სვ-ამ, ვტოვ-ებ, აშენ-ებ,ვანდ-ობ, გმ-ობ;

  ავ თემის ნიშნიან ზმნათა ჯგუფი საკმაოდ დიდია, ამ თემის ნიშანს კი ზმნათა მცირერიცოვანი ჯგუფი დაირთავს. თუმცა ავ  თემისნიშნიანთა გავლენით ამ ზმნებშიც გაჩნდა არასწორი ფორმები, გადავიდნენ ავ-იან წარმოებაზე: დამირტყავს, წამისვავს, სვავს…რომელი დაბოლოება უნდა ვიხმაროთ ამას გავარკვევთ ზმნის საწყის-მიმღეობის მეშვეობით,რომელშიც ამ თემის ნიშნის ნაშთი გამოჩნდება: დადგა, დარტყა, შესული, დასხა, წარმოთქული.საწყისსა და მიმღეობაში ბგერის არსებობა სათანადო პირიან ფორმაში ამ დაბოლოების მიმანიშნებელია.

ამ თემის ნიშნიანი ზმნები:ვაბამ,წარმოვთქვამ,ვარტყამ, ვაბამ,ვდგამ,ვსვამ,  ვუსვამ, ვასხამ, ვიცვამ,აღვიქვამ

  შემდეგ პოსტში დაუხატავს თუ დაუხატია, მოუკლავს თუ მოუკლია?

3 Comments

Filed under მშობლიური ენა