Category Archives: მშობლიური ენა

წიგნის საახალწლო ფესტივალი

2 წლის წინ  https://www.facebook.com/SiestaBooks?fref=ts  გადაწყვიტა დაებეჭდა “ქართული ენა ზარმაცებისათვის”, მაგრამ სათაურმა ისეთი “მაგიური ძალით იმოქმედა”, ამდენი ხანი ვფიქრობდი,რატომ ხელი არ მომტყდა, წიგნის სათაურში ზარმაცები რომ ჩავწერე-მეთქი 🙂
მაგრამ, ხომ იცით,ყველაფერი კარგად მთავრდება, ჰოდა, გეპატიჟებით იქ, სადაც მე,როგორც ავტორი, დამპატიჟეს 🙂

https://www.facebook.com/events/325528534302482/?notif_t=plan_user_joined

სანამ იქ მოხვალთ, მოლის ბლოგს ესტუმრეთ http://mollybloomsday.com/2014/04/13/qartuli-ena-zarmacebisatvis/ null

5 Comments

Filed under მშობლიური ენა

მოლოდინი

http://mollybloomsday.com/2014/04/13/qartuli-ena-zarmacebisatvis/

დატოვე კომენტარი

Filed under მშობლიური ენა

თავისებური ზმნები

ქართულ ენაში გვხვედება ზმნები, რომლებიც მწკრივებს სხვა ფუძის ხარჯზე აწარმოებს,ილიასი არ იყოს „ეტყობა, რომ ქართველია!“ ზმნებსაც რომ ჩვენებური ხასიათი შეუსისხლხორცებიათ 🙂 ახლა ჩამოგითვლით ასეთ ზმნებს და ვფიქრობ, აღარ გაჩნდება კითხვები – „დალევა როგორ იქნება დროებში გადაყვანისას? აწმყო დროში მაგალითად?“
ისე ძალიან სასიამოვნოა, როცა ახალგაზრდებს აინტერესებთ, სწავლობენ და უკირკიტებენ დედაენას. დაპირებული ზმნები:
დება = ძევს,დევს -იდო;
ვლა = დავდივარ , დავიარები – ვივლი;
თხრობა = ვეუბნები – ვეტყვი – ვუთხარი
თქმა = ვამბობ – ვიტყვი – ვთქვი;
რბი = მივრბივარ, მოვრბივარ – გავიქეცი, გავიქცევი;
სვალა = მოვდივარ -მოვდიოდი – მოვალ – მოვედი(ვიდ) – დი; // დავდივარ – ვივლი – ვიარე;
სმა(შესმა) = ვსვამ – დავლიე;ეს ზმნა ასპექტში მონაცვლეცაა,უზმნისწინოდ მოქმედება დაუსრულებელია, უსრული სახისაა- ვსვამ, ვსვი, ხოლო სრული სახით( მოქმედება დასრულებულია) იხმარება დალევა = დავლევ, დავლიე, დამილევია;
ქმნა = ვშვრები – ვიზამ – ვქენი;
ქონება = მაქვს – მექნება;
ყოფნა = ვარ – ვიქნები – ვიყავი- ვყოფილვარ;
ხედვა -ნახვა = ვხედავ – დავინახე – ვნახავ – ვნახე ;
ჯდომა = ვზივარ – ვიჯექი – ვმჯდარვარ – ვიჯდები;

დატოვე კომენტარი

Filed under მშობლიური ენა

ენა

ბევრისათვის ცნობილია ეს წერილი, მაგრამ, ალბათ, არსებობენ ისეთნიც, ვისაც არ წაუკითხავს. გავკადნიერდი და სულ რამდენიმე ფრაზა შევცვალე ამ კლასიკოსის წერილში, წითელი ფერით  გამოვყავი დღევანდელი მაგალითები, თორემ  ტკივილი  იგივეა. უბრალოდ მაინტერესებს,  ვინც არა იცნობდა  ამ წერილს, წაკითხვის შემდეგ რას ფიქრობს:  ვის ეკუთვნის  და როდისაა დაწერილი? და თუ შეიცვალა  რამე?

„ჭირი დაუმალავი სჯობიაო. ეს ჭირიც ჩვენი ძველი ნაცნობია, თითქმის ნაჩვევი და გაშინაურებული.ქართული ენის ამღვრევისა დადამახინჯების შესახებ მოგახსენებთ. ეს საგანი გაცვეთილი და თავმოსაბეზრებელია, მაგრამ ჩვენი დანარჩენი ჭირ-ვარამნი და სატკივარნიც დაძველდნენ.ყველას ბავშვობიდანვე გვახსოვს ამ საგანზე ჩივილი და ზრუნვა, მაგრამ ჩვენი დასნეულებული ქართული ენა ფეხზე წამოდგომისა და დაწმენდის მაგიერ უარესად დაავადდა და ატალახდა. ისიც გვახსოვს, რომ ერთ დროს გადაგვარებულებს თითებზე ჩამოთვლიდით  ხოლმე. ეხლა კი ანგარიში აგვერია და სათვალავი დაგვეკარგა. გვახსოვს  ,,ცისკრის“, ,,მნათობის”, ,,ლიტერატურული საქართველოსა” და ,,განთიადის” ქართული, ეხლა კი – ,,ქართული სიტყვის” ერთი წერილის ავტორისა არ იყოს – ნაწერზე ადვილად გამოიცნობთ დამწერის დაბადების კუთხეს. ამ მხრივ ჩვენში უსაზღვრო თავისუფლება დამყარდა. აღარაფერს ერიდებიან და ჟუნრალ-გაზეთებში თამამად სწერენ: ,,ივენთი” ,,პართი”, პრეზენტაცია”,   „ კუხნა” , “შემწვარი კარტოშკა”, “პადვალი,” “სეილი”, “შოპინგი”, “დამესიჯება”, “დაკლიკება”, “დასეივება”  და სხვ.  არ ვაჭარბებ, ეს სიტყვები მე თვითონ წამიკითხია და იმავე დროს გამხსენებია, რომ თითო ასეთ სიტყვას ჩვენ შეგვიძლიან ორი და სამი ქართული დავახვედროთ.  უკან  აღარავინ იხედება.  ცოტაოდენი ცოდნა ენის კანონებისა სავალდებულოდ აღარავის მიაჩნია.
წიგნის ფურცელი სუსტი ანარეკლია იმ უბადრუკ სურათისა, რომელსაც ყოველ ნაბიჯზე წააწყდებით დღევანდელ ოჯახში, ქუჩაში და დაწესებულებებში. ამ დღეებში პარლამენტის სხდომას ვუსმენდი, დარბაზში  ნამდვილი სეტყვა მოდიოდა ასეთის სიტყვებისა: “იმიჯმეიკერი”,   “არენდატორი”,  ,,ისტებლიშენტი,”  „პოზიცია და ოპოზიცია,  “პრეზენტაცია” და ათასი ამისთანა ნარევი, გაუგებარი და გონჯი.
ასე ლაპარაკობდნენ ქართველები. ასეთივე ამბები ხდება დაწესებულებებში, სადაც ისევ ქართველები ოფლში იწურებიან ქართულის წერით. გეგონებათ, წინანდელ გიმნაზიელებს ლათინურს ან ბერძნულს აწერინებენო.
ან კი რა საკვირველია! დაიარეთ რომელიმე დაწესებულება და დაელაპარაკეთ თანამშრომლებს ქართულად. იშვიათად მიიღებთ პასუხს ქართულადვე. დაუგდეთ ყური ამ ხალხის ენას: ნამდვილი ვოლაპიუკი, ჟარგონი, უშნოდ ნარევი და ნამყნობი, უმგვანო. ამ ჯურის ხალხმა ხეირიანად არც ქართული იცის, არც რუსული და არც ინგლისური, თვითონვე რომ შეიგნონ თავიანთი უენობა და მოისმინონ თავიანთი ინგლისურ-რუსულ-ქართული ან სულ დამუნჯდებოდნენ, ან თავიდანვე დაიწყებდნენ ენის შესწავლას. უცებ რომ ჩვენმა წინაპრებმა წამოიწიონ და ყური უგდონ დღევანდელ ქართულს, ნებაყოფლობით უკანვე ჩასცვივდებიან საფლავებში.
აი, ასეთი ჰიბრიდები არიან, რომ ქართულ ენას და კულტურას უმზადებენ ლათინურ და ირლანდიურ ენების ბედს, ე.ი. ნელ-ნელა მარხავენ ჩვენი ხალხის ცოცხალ ენას – მეტად მდიდარს, მოქნილს, ფერადსა და ხმოვანს.
რას გვიშველის მარტო საქმის წარმოება ქართულად?! კათოლიკური ეკლესია დღესაც ლათინურ ენაზე აწარმოებს წირვას და მიწერ-მოწერას, მაგრამ ეს ენა მაინც მკვდარია. ნუთუ შეიძლება მოკვდეს ენა შოთასი, ილიასი, აკაკის და ვაჟასი? დაუჯერებელია! მაგრამ გონება და რეალობა მაინც თავისას გაიძახიან და მრისხანე მუქარას გვითვლიან.
თევზი თავიდან აყროლდებაო. სწორედ ჩვენს ინტელეგენციაზეა ნათქვამი. იგი ჩემულობს ხალხის მეთაურობას და ხელმძღვანელობას. მაგრამ ამ შემთხვევაში მაინც, გახრწნა და გადაგვარებაშიც მასვე ეკუთვნის პირველობა და სხვებზე ადრე იმან უნდა დაიწყოს ზრუნვა საკუთარი თავის განკურნებაზე.
ზოგნი ამ სნეულებას უიმედოთ შესცქერიან, მე კი მაგონდება ერთი მაგალითი: 1905-1906 წლებში, სულ ორიოდე წელიწადში ყველა სომხები თავიანთ დედაენაზე ალაპარაკდნენ (ბარაქალა იმათ!)
როგორ მოხდა ეს ამბავი? სულ უბრალოდ: მოინდომეს და შეასრულეს, ხალხის ნებაყოფლობამ, უკვდავების ალღომ და სიცოცხლის წყურვილმა ასი წლის ნაშენი ზღუდენი გადალახა და თავისი ენით ამეტყველდა.
არც ჩვენა გვაქვს სხვა გზა, გარდა ასეთივე ნებისყოფის, დაჟინების, შეგნებისა და სიცოცხლის წყურვილისა.
ყველამ თვითონვე უნდა იზრუნოს თავის თავსა და ოჯახზე. „

მიხეილ   ჯავახიშვილი „ისევ ქართული ენის შესახებ“    1924წ., 25 მაისი

%(count)s კომენტარი

Filed under მშობლიური ენა

გამოსაშვები გამოცდისათვის მზადება დავიწყოთ?

                                                              II

                                       ქართული ლიტერატურა

                                       ” შუშანიკის წამება”

1.რამდენ პერიოდად იყოფა ძველი ქართული ლიტერატურა?

ა.3        ბ.7       გ.4       დ.5

2.რას ნიშნავს სიტყვა ”ჰიმნოგრაფია”?

ა.აღწერას        ბ.ქებას            გ.სიმღერას      დ.წამებას

3.სადაური სიტყვაა ”ჰაგიოგრაფია”?

ა. ლათინური  ბ.ქართული    გ. ბერძნული  დ. სპარსული

4.როდის დაიწერა ”შუშანიკის წამება”?

ა.476-484        ბ.475-484        გ.476-482        დ.467-482

5.ვინ არის ავტორი ”შუშანიკის წამების”?

ა.იოანე თბილელი     ბ.იაკობ ხუცესი          გ.ლეონტი მროველი      დ. უცნობი ავტორი

6.საქართველოს რომელ კუთხეში მიმდინარეობს მოქმედება ნაწარმოებში?

ა.მესხეთში      ბ.კლარჯეთში               გ.ქართლში  დ.აფხაზეთში

7.რომელი საუკუნის ძეგლია ”შუშანიკის წამება”?

ა. V      ბ.VII      გ.X     დ.IV

8.რა ერქვა დედოფლის მოძღვარს?

ა.აფოცი           ბ.სახელი უცნობია     გ.იაკობი         დ.იოანე

9.ვინ იყო ვარსქენი?

ა.ამირა                        ბ.მეფე             გ.სპასალარი               დ,პიტიახში

10.ვისი ასული იყო შუშანიკი?

ა.არშუშასი      ბ.ვარდანის     გ.სამოელის    დ.ნაწარმოებში  არაფერია ნათქვამი

11.რამდენი ხანი იყო ვარსქენი სპარსეთში?

ა.სამი წელი    ბ.ნაწარმოებში  არაფერია ნათქვამი  გ. საერთოდ არ ყოფილა        დ.ერთი წელი

დატოვე კომენტარი

Filed under მშობლიური ენა

გამოსაშვები გამოცდისათვის მზადება დავიწყოთ?

                                                  I      

                                    ქართული ენა

1. რამდენი მეტყველების ნაწილი გვაქვს ქართულ ენაში?

ა.11      ბ.10     გ.12    

2. ენაში არსებულ  ბგერებს შეისწავლის :

ა. მორფოლოგია         ბ.ფონეტიკა    დ.სინტაქსი

3.სიტყვის ფორმებს და მათ მნიშვნელობას  შეისწავლის:

ა. მორფოლოგია         ბ.ფონეტიკა    დ.სინტაქსი

4.წინადადებას შეისწავლის:

ა. მორფოლოგია         ბ.ფონეტიკა    დ.სინტაქსი

5. ფორმაცვალებადი მეტყველების ნაწილი ქართულ ენაში  გვაქვს:

ა.6        ბ.5       გ.10

6.ფორმაუცვლელი მეტყველების ნაწილი ქართულ ენაში  გვაქვს:

ა.6        ბ.5       გ.10

7. დამოუკიდებელი   მეტყველების ნაწილი ქართულ ენაში  გვაქვს:

ა.6        ბ.4       გ.10

8.დამოკიდებული  მეტყველების ნაწილი ქართულ ენაში  გვაქვს:

ა.6        ბ.4       გ.10

9.რამდენ მარცვლიანია სიტყვა ”მაკრატელი”?

ა.3        ბ.2       გ.4

10. .რამდენ მარცვლიანია სიტყვა  ”ცეცხლს”?

ა.2        ბ.3       გ.1

11.ამათგან რომელი სიტყვა არ დაიმარცვლება?

ა.ყეფს     ბ.დადის      გ.ღმუის

12.ამათგან რომელი სიტყვაა არასწორად დამარცვლილი?

ა. სი-თხე         ბ.სიტყ-ვა        გ. ზაფ-ხული

3 Comments

Filed under ზოგადი, მშობლიური ენა

ხმა კატამონთან

 ხმა კატამონთან
ირაკლი აბაშიძე

ო, ენავ ჩემო,
დედაო ენავ,
შენ ჩვენო ნიჭო,
სრბოლავ და ფრენავ,
შენ, ჩვენი სუნთქვის დიდო ალამო,
შენ, ჭირთა ჩვენთა ტკბილო მალამო,
შენ, კირო ჩვენთა ქვათა და კირთა,
შენ ერთი შემრჩი სამარის პირთან.
ნათესავს ათასს
მეგობარს ათასს,
მრუდსა და მართალს,
მტერთა და ძმათა
დავშორდი,
მორჩა,
ყველა მოთავდა,
მშვიდობა ვუთხარ ყველა მოკვდავთა,
მხოლოდ შენ უკვდავს,
მხოლოდ შენ მარადს,
შენ – ერთს,
შენ ვერ გთმობ
სამარის კარად.
თუ რამ მზე მწამდა,
თუ რამ მზე მწვავდა,
უტკბილეს დღეთა
უტკბილეს წამთა,
უტკბესი შენ ხარ, ენას დედაო,
შენ, მწარე ლხინო,
ტკბილო სევდაო,
შენ, ყოველის მთქმელო,
ყოველის არ მთქმელო,
შენ, გმირთა გმირო,
ბრძენო ქართველო,
წარსული ძეგლო, წინ გამხედავო.
ქვესკნელში მძრომო,
ცაში მჭვრეტელო.
ხან – ფუნჯო ჩემო, ხან – საჭრეთელო,
შენ, აკვნის ჰიმნო,
ცრემლო სამარის…
იბერის ენავ,
ენავ თამარის…
შენ, ნიჭო ჩემო,
სრბოლავ და ფრენავ,
დედაო ენავ, დედაო ენავ!
დაეცეს, იქნებ სიმაგრე ყველა,
მოისრას, იქნებ, ყველა ყმა ველად,
დაედოს მტვერი ყველა დიდ ხსოვნას,
დააკვდეს აზრი ნაპოვნის პოვნას.
ყოველ ნერგს, იქნებ, დაატყდეს მეხი,
ყოველ ძეგლს, იქნებ, დაედგას ფეხი,
მხოლოდ შენ უჭკნობს,
შენ ხატად ქცეულს,
რა დრო, რა დასცემს
შენს უკვდავ სხეულს?
ო, ენავ ჩემო,
დედაო ენავ,
შენ, ჩემო ნიჭო,
სრბოლავ და ფრენავ,
შენ, ჩვენი სუნთქვის დიდო ალამო,
შენ, ჭირთა ჩვენთა ტკბილო მალამო,
შენ, კირო ჩვენთა ქვათა და კირთა,
შენ ერთს,
შენ ვერ გთმობ
სამარის პირთან.

დატოვე კომენტარი

Filed under მშობლიური ენა