Monthly Archives: მარტი 2010

იმედია, არ თვლით, რომ ღობე-ყორეს ვედები

ოთხში ამოღება – არასასიმოვნო//გაჭირვებულ მდგომარეობაში ჩაყენება
ოტას დასხმა – მორჩილების გამოცხადება; თავის დამცირება
ოხტში ამოღება – ჯავრის ამოყრა
ოჯახის მუჭუჭი – მუყაითი მეოჯახე

პანტასავით ჩამოსვლა – მრავლად
პატარძალივით ჯდომა – უსაქმურობა
პირიდან დორბლების//ცეცხლის ყრა – გაბრაზება
პირიდან ლუკმის გამოცლა – წართმევა
პირი იბრუნა – ურთიერთობაზე უარი განაცხადა
პირის აღება – პირობის ჩამორთმევა
პირის გატეხა – პირობის დარღვევა
პირის გემო – ჭამის სიყვარული
პირის დაღება – გაკვირვება
პირის მოწმენდა – შველა
პირკატა ეცა – გაუკვირდა
პირშავი – დამნაშავე
პირში თითგამოვლებული – მოტყუებული; ცარიელზე დასმა
პირში ჩალის გამოვლება – წართმევა; მოტყუება
პურაძვირი – ძუნწი

ჟამთა სიავე – უბედობა
ჟამი – უშნო
ჟამნი//დრონი მეფობენ – ჩვენ უძლურნი ვართ დროსთან შედარებით

რა ასკილივით იქნევ თავს! – ორჭოფობ
რა ბუზმა გიკბინა! – რამ გაგამწარა
რა ნიორივით გაიპარაო! – ყველაფერი დაიკარგა
როდინობის კვირაში – არასოდეს
რწყილს ატყავებს – ძუნწია

საკმევლის კმევა – პირფერობა
სამანის ჩასმა – საქვეყნო დამნაშავედ გამოცხადება
სამარის მთხრელი – მოღალატე; მკვლელი
სარმის გამოკვრა – მოულოდნელად ღალატი
საღათას ძილით დაძინება – სიზარმაცე; უდარდელობა
სიპი ქვიდან ზეთს გამოადენს – მოხერხებულია
სოფელი ჭრელია – ცხოვრება სანდო არ არის
სულზე დამდგარი – სიკეთის მქნელი
სულზე დება – სიკვდილის მოახლოება
სულის მობჯენა ყელში – დიდი გაჭირვება; გაბრაზება; სიკვდილის მოახლოება
სხვის კალთაში თავის დადება – სხვისი იმედით ყოფნა

ტანზე ეკლის ასხმა – შეშინება
ტუჩზე კბენა – სინანული რისამე წამოცდენის გამო;წყენა;სიცილისაგან თავის შეკავება
ტუჩის აბზუება//აკვრა – დაცინვა; დაწუნება
ტყემალზე ზის – უვიცია
ტყუპ-ტყუპი ტლინკები -ხშირი

უბეში ჩასასმელი – კეთილი ადამიანი
უდანოდ ყელის გამოჭრა – წამება
ულვაშზე ხელის გადასმა – დაფიქრება; დამუქრება
ულვაშის აწევა – გაწბილება
ულვაშის მოპარსვა – საჯაროდ შერცხვენა; გაწბილება
უმზრახი წყალი – უმანკო
უსურვაზივით გადაბმა – ჩაგრეხა; მოხვევა
უტარო ცული – გამოუსადეგარი
უღლიდან გამოშვებული – განთავისუფლებული; თავის ნებაზე მიშვებული
უღლის გაწევა – შრომა; მოვალეობის ასრულება
უძაღლო სოფელი – უპატრონო
უძირო ქვევრი – გაუმაძღრი

ფარდის ახდა – გამოაშკარავება
ფარვანასავით თავს ევლება – ძალზე ზრუნავს
ფერის გადავლა//შეცვლევინება – შეშინება
ფეხების დაკოცნა – მორჩილება
ფეხიდან მოცვეთილი – ეშმაკი, გაიძვერა
ფეხის გადაბრუნება – მარცხი
ფეხის გამოდება – ღალატი
ფეხის დაჭერა -გაქელვა; შეურაცხყოფის მიყენება
ფიანდაზად დაგება – მორჩილების გამოცხადება
ფონს გასვლა – დაბრკოლების გადალახვა
ფრთების გამოსხმა – გახარება; გაძლიერება
ფრთების გაშლა – განვითარება; წინსვლა; გალაღება
ფრთების დაშვება//ჩამოყრა//ჩამოშვება – დასუსტება
ფრთების//შეკვეცა//შეჭრა – შეზღუდვა
ფრთების შესხმა – აღტაცება; გახარება
ფრჩხილი არ წამოსტკივებია – ავად არ გამხდარა
ფხის გამოჩენა – მოხერხებულად მოქცევა

ქადაგად დაცემა – ბოდვა; გაუგებრად საუბარი
ქანცის გაწყვეტა – დაღლა
ქერის ორმოში ჩავარდნა – გამდიდრება
ქეჩოს ფხანა – დაფიქრება
ქვა სდებია გულში – დაუნდობელია
ქვა ქვაზე არ დარჩება – განადგურდება
ქვად ქცევა – გაჯიუტება
ქვას აცივებს – ძალზე ბოროტია
ქვას ხეთქავს – დასაბუთებულია
ქვასაც გააღვიძებს – ენერგიულია
ქვასაც კი წყალს გამოადენს – ძალზე მოხერხებულია
ქვევრში//ჭურში ჯდომა – უვიცობა; კარჩაკეტილობა
ქვის კოდვა – უნაყოფო შრომა
ქვის შებმა ყელზე – დამორჩილება; დასჯა
ქოქის ამოგდება – მოსპობა
ქოშებს ყრის – ბრაზობს,განრისხებულია
ქრისტეს ვირი – მორჩილი
ქრისტეს პერანგი – სადავო
ქუდბედი აქვს დაყოლილი – იღბლიანი
ქუდის კვრა ჭერში – უზომო მხიარულება
ქუდი ყავარზე აქვს შესაგდები – ბედი უღიმის
ქუსლებიდან//ფეხიდან მოცვეთილი – ეშმაკი, გაიძვერა

ღარის დასმა – წარმატება
ღვთის ამარა//ანაბარა – უპატრონოდ დატოვებული
ღვთის გლახა – უპოვარი; ადვილად მოსატყუებელი
ღობე-ყორეს მოდება – უაზრო ლაპარაკი

Advertisements

2 Comments

Filed under მშობლიური ენა, Uncategorized

ნემსის ყუნწში გაძრომა

ნემსის ყუნწში გავძვერი და იმედი მაქვს, ნიშანში არ ამოიღებთ ამ პოსტს! 🙂

მამლის ბოლო – მოღალატე; ორპირი
მარაქაში გარევა//მოტანა – ლაპარაკში, საქმეში ჩაჩრა; ადამიანის ღირსად ცნობა
მარცხენა ფეხზე ამდგარი – მარცხიანი; უხასიათო
მგელი ცხვრის ტყავში – ფარისეველი
მეტი რა ჩარაა – სხვა გამოსავალი არაა
მეშვიდე ცამდე ასული – ძალზე გახარებული
მზეზე გამოფენა – სააშკარაოზე გამოტანა
მზეს აყოლა – ადრე ადგომა
მზის ამოსვლა – გაბედნიერება
მზის ჩასვლა – უბედურება; სიკვდილი
მიწას ამძიმებს – სიცოცხლის ღირსი არაა
მიწის ლოკვა – თავის დამცირება
მიხუთშაბათობა – მიფუჩეჩება
მკვდარსაც კი ფეხებს გააქნევინებს – ძალზე მხიარულია
მოუსვი ბაყაყური – სწრაფად მოშორდი აქაურობას, თავიდან მომწყდი
მტლად დადება – დახმარება
მუსრის გავლება – განადგურება
მუქთ კუბოში ჩაწოლა – უსაქმურობა; სიძუნწე
მუცელზე ხოხვა – პირფერობა
მუცლის ტკივილი – დარდი
მუჭში ცვარი არ გაუვა – ძუნწია
მუხლებში წყლის ჩადგომა – დაღლა
მშრალზე დარჩენა//დასმა – ყველაფრის დაკარგვა; მოტყუება
მწვანე კიტრივით მოაქავს თავი – ტრაბახი
მხარის გასწორება – გათანაბრება
მხარის დაჭერა// მიცემა// მობმა– დახმარმება
მხარის მოტეხა – ღალატი; დახმარებაზე უარის თქმა
მხარის მოქცევა – გზის აბნევა
მხარის მოწყვეტა – მშველელის დაკარგვა
მხიარული ჭკუის – მოსულელო
მხრების ჩამოყრა – დაღონება

ნავსი გატყდა – წინააღმდეგობა დაიძლია
ნაღვლის დაქცევა//გასივება – გაბრაზება
ნაღვლის გაწევა//გახეთქვა – დარდი
ნაცარტუტის ადენა – განადგურება
ნემსი არ ჩაიგდება – სივიწრივე
ნემსის ყუნწში გაძრომა – ძალიან მონდომება
ნირის შეცვლა – დაბრკოლება; ხელის შეშლა
ნიშანში ამოღება – ათვალისწუნება

დატოვე კომენტარი

Filed under მშობლიური ენა

იხტიბარს არ ვიტეხ

იხტიბარს არ ვიტეხ და ვაგრძელებ, ვინმეს გამოადგება:

იალქნების აშვება – უხამსად მოქცევა; თავის აშვება
ილაჯის გაწყვეტა//წაღება – მოთმინებიდან გამოსვლა, გაბრაზება; დასუსტება
ინჭის მოგება – ღალატი; გაუბედურება
იოტის ოდენა – სულ ცოტა
იქით იყოს – ანგარიშს ნუ გავუწევთ
იქ მკვდრებს აკლიათ, აქ – ცოცხლებს – უვარგისი, გამოუსადეგარი ადამიანი
იხტიბარს არ იტეხს – იმედს არ კარგავს

კალაპოტში ჩადგომა – დალაგება, ნორმალური გზით წასვლა
კალთის გადაფარება//დაფარება – დახმარება, დაცვა
კალთის დაგლეჯა//დაჭერა – შველის თხოვნა
კანში აღარ ეტევა – ძალიან მსუქანია
კარების ატალახიანება -ხშირი სტუმრობით თავის მობეზრება
კარს უკან ჯდომა -მგლოვიარობა
კაჭკაჭს დააჩხავლებს – ძალიან მჟავე ღვინო
კბილებში ოფლი ადინა – ცუდი დღე დააყენა; სცემა
კბილის გაკვრა – ზიანის//ვნების მიყენება
კბილის გასინჯვა – შემოწმება
კბილის მატლი – მტანჯველი
კბილის ჩაკიდება – გადაკიდება
კბილს კბილზე აცემინებს – დიდი სიცივეა
კედელს ცერცვი შეაყარე – არაფერი გამოვა
კევიღეჭია – გაურკვევლად მოლაპარაკე
კერაზე წყლის დასხმა//კერის გაციება – დაღუპვა
კიდეც ჭრის და კიდეც კერავს – ყველაფერს თავის ნებაზე აკეთებს
კისერზე დაწოლა – სარჩენი
კისერზე დაჯდომა
– დაბრიყვება
კისერი მოსწყდა – ძალიან დაიღალა
კისრად აღება – აღთქმა რაიმე მოვალეობის შესრულებისა
კისრად დადება – დაკისრება, დავალება
კისრის გასქელება – უკანონო გზით ქონების შოვნა
კისრის მოტეხა– ხელის მოცარვა, მარცხი
კიტრის ფასი – უფასური
კრუხის პალო – დაბალი ადამიანი
კუდამდე გატყავებული – ძალზე გაჭირვებული
კუდზე ფეხის დადგმა – ტყუილში დაჭერა
კუდის აწევა – დახმარება
კუდის გამობმა – შეთხზვა, მოგონება იმის,რაც არ არსებობს
კუდის მოქნევა – ბოროტება, არასასიამოვნო რამის ჩადენა
კუდის ქნევა//ქიცინი – თვალთმაქცობა; ალერსი

ლაგამის ამოდება – დამორჩილება
ლაფში ამოსვრა – შეურაცხყოფა
ლაფში ჩფლობა – დამარცხება; ხელის მოცარვა
ლელოს გატანა – გამარჯვება
ლეღვია – დონდლო, გაუბედავი
ლოგინის ალაგება – ავადმყოფის მორჩენა
ლოგინის გაახლება – ქვრივის მეორედ დაქორწინება

3 Comments

Filed under მშობლიური ენა

თანი

თათარიახნად მომზადებული იდიომები:
თაგვი კუდს ვერ მოიბრუნებს – ვიწროობაა
თავზე გადახტომა – უგულებელყოფა
თავზე ბალბის დადება – დამშვიდება
თავზე ბრის დაყრა – შერცხვენა, შეურაცხყოფის მიყენება
თავზე გრიგალის გადავლება – საშინელი უბედურება
თავზე დასმა -ვისიმე გაბატონება
თავზე დახურვა ცისა – განადგურება; გაბოროტება
თავზე კაკლის მტვრევა – დაცინვა, დაჩაგვრა
თავზე მამალ ბუზს არ იცვამს – ქედმაღალია, არავის ერიდება; უკადრისია
თავზე ნაცრის დაყრა – თვის შერცხვენა; გლოვა
თავზე შემოვლება – ზრუნვა; მუდარა
თავზე ცათა დატყდომა – მოსპობა, განადგურება
თავზე ცივი წყლის გადმოსხმა – იმედის გაცრუება, გულის გატეხა
თავზე ხელის აღება – უხამსი საქციელი, მოურიდებლობა
თავზე ხელის გადასმა – მოფერება, გათამამება
თავზე ხელის მოსმა – თავის იმედზე ყოფნა, მხნეობის გამოჩენა
თავით მარილის დანაყვა – უზომო პატივისცემა
თავი მოიკლა – გაჯიუტდა
თავი უკრა – იძულებით გაისტუმრა
თავის ამოყოფა – უცებ მისვლა
თავის შექცევა – გართობა
თათარიახნად – სახელდახელოდ
თვალზე ლიბრი აქვს გადაკრული – მიუხვედრელი; უმეცარი
თვალების ამოღამება – ლოდინით დაღლა
თვალების ამხელელი – დარდის გამქარვებელი
თვალების დაბრმავება – წინდაუხედავობა, ალალბედზე მოქმედება
თვალით შეჭმა – ძლიერი სურვილით ყურება
თვალის ახელა – სინამდვილის ჩვენება; მიხვედრა
თვალის გაბნევა – დაწვრილებით გასინჯვა
თვალის გადავლება – გადათვალიერება, ზერელედ გასინჯვა
თვალის გამოთხრა – მტრობა, სამაგიეროს გადახდა
თვალის დადგმა – მოწონება
თვალის მოტყუება – წაძინება
თვალს წყალი დაალევინა – გაერთო
თვალში ნაცრის მიყრა – მოტყუება; გამასხარავება; ტრაბახი
თითივით დარჩენა – გაღარიბება- შორს
შეიძლება ვინმემ თქვას, ”თავში ქვა იხალოსო!” მე კი მაინც ჩემს ჭიას გავახარებ… 🙂

დატოვე კომენტარი

Filed under მშობლიური ენა

მძიმე

ხშირად მსმენია:”არ მიყვარს სასვენი ნიშნები!” ვერ გეტყვით,რომ დღედაღამ მათზე ვფიქრობ, მათი სიყვარულით ვცოცხლობ-მეთქი, მაგრამ ის ვიცი, რომ პუნქტუაცია სასვენი ნიშნების დასმის წესის გარკვეული სისტემაა, რომელიც გამოიყენება არა იმის მიხედვით,თუ როგორ გვსურს ჩვენ, არამედ იმის მიხედვით, თუ რა შემთხვევაში რა წესის მიხედვით რა სასვენი ნიშანი უნდა დაისვას.
წერის დროს მართლწერის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი საკითხი სასვენი ნიშნების სწორად დასმაა. სასვენი ნიშნები უნდა დაისვას ტექსტის წერის პროცესში და არა დაწერის შემდეგ (პრაქტიკაში ასეთი შემთხვევებიც შემხვედრია).
პუნქტუაცია,მეტადრე -მძიმის ხმარება, უმრავლესობისათვის აქილევსის ქუსლადაა ქცეული. სასვენ ნიშნებში ეს ნიშანი ყველაზე მეტად ამართლებს თავის სახელს,მართლაც, მძიმე შემთხვევებთნ გვაქვს ხოლმე საქმე და მძიმის არასწორად გამოყენება ხშირად მძიმედ უჯდებათ(განსაკუთრებით გამოცდაზე 🙂 ). წინადადებაში მძიმის გამოყენება მრავალფეროვანია, ეს კი იწვევს მრავალი სახის შეცდომას. მათგან გამოვყოფთ რამდენიმეს:
მძიმის არდასმა:
ა) მთვარსა და დამოკიდებულ წინადადებებს შორის:
შენთან დავრჩები რადგან სახლში მარტო ყოფნა არ მინდა.
შენთან დავრჩები, რადგან სახლში მარტო ყოფნა არ მინდა.

)რთულ თანწყობილ წინადადებაში შემავალ წინადადებებს შორის, როცა მაჯგუფებელი და კავშირი არ არის გამოყენებული:ქარი ჩადგა ნისლი გაქრა.
ქარი ჩადგა, ნისლი გაქრა.
გ) შერწყმულ წინადადებაში ერთგვარი წევრების გამოსაყოფად,როცა არ არის მაჯგუფებელი კავშირი: და, ან, თუ…ბნელი, თბილი წყნარი ღმე იყო.ბნელი, თბილი, წყნარი ღმე იყო.
მძიმის დასმა:
ა)მხოლოდ ერთი მძიმის დასმა ორივე მხრით მძიმეებით გამოსაყოფ სიტყვასთან:
ის სწრაფად, მოხერხებულად გადავიდა ქუჩის მეორე მხარეს.
ის სწრაფად, მოხერხებულად, გადავიდა ქუჩის მეორე მხარეს.
ბ) მაქვემდებარებელი კავშირებისა და საკავშირებელი სიტყვების(ვინც,რაც,რომ,რომელიც..)წინ, როცა ეს კავშირი და საკავშირებელი სიტყვები დამოუკიდებელი წინადადების შუაშია.
დედა, როცა მოვიდა, გაკვეთილები ნასწავლი მქონდა.
დედა როცა მოვიდა, გაკვეთილები ნასწავლი მქონდა.
უმეტესად, შეცდომას ვუშვებთ რომ კავშირთან დაკავშირებით. აუცილებელია, გვახსოვდეს:
ა) რომ კავშირის წინ მძიმე მაშინ დაისმის, როცა ის იწყებს დამოკიდებულ წინადადებას.
მე შევამჩნიე, რომ ის ცდილობდა ტკივილის დაფარვას.
ბებიამ ურჩია შვილიშვილს, რომ წაეკითხა ”სიბრძნე სიცრუისა”.

ბ) რომ კავშირის წინ მძიმე არ დაისმის,თუ ის არ იწყებს დამოკიდებულ წინადადებას.
ქეთი რომ შეყვარებული იყო, ადვილად მიხვდებოდით.

სოფი, გგონია, გამოადგებათ ან გამოიყენებენ?

24 Comments

Filed under მშობლიური ენა

ვარსკვლავების კრეფა

                         ვ 

 ვარსკვლავების კრეფა –  ოცნება                       
ვარსკვლავებს ეთამაშება – ლამაზი
ვარსკვლავებს ეპოტინება – მიუწვდომლისკენ მიისწრაფვის  
ვირზე შესმა – შერცხვენა           
ვირზე შეჯდომა –   გაჯიუტება       
ვირის აბანო – საპყრობილე                             
ვირის თავ-ფეხი – უმნიშვნელო        
 ვირის ფეხები – უღირსი ადამიანი   
ვიწროში მოატანა – როცა უჭირდა, მაშინ დაატყდა თავს

                           ზ

ზეზეურად ჩამოხმა – მწუხარებისგან, დარდისგან გახდომა 
ზეთი ჩამოსდის სახეზე – მოღუშულია, სულ ცუდ ხასიათზეა 
ზეცას უწევს სიხარული – დიდი სიხარული          
ზეცის კარის გაღება – ბედნიერება                                                                          ზოგი ალთას, ზოგი – ბალთს  –  უთნხმოება             
ზურგზე ბოლოს ადენა – განადგურება
ზურგის მიცემა – დახმარება          
ზურგის შექცევა – უარყოფა       
ზურგის ჩვენება – შეშინება და გაქცევა             
ზღვაში წვეთი – ძალიან ცოტა

2 Comments

Filed under მშობლიური ენა

ეკალ-ბარდში გახლართვა

        ეკალ-ბარდში ვარ გახლართული დროის უქონლობის გამო,მაგრამ უნდა დავასრულო…                                                     

                                                                  ე

ეგ არის და გორის ციხე – მტკიცე, უძლეველი;მკვიდრი              
ევას თესლი – ბოროტი, გაუტანელი, ავი 
ეზო ბ(მ)რუდეაო – ჩემი ბრალი არ არი
ეკალ-ბარდში გახლართვა – გამოუვალ მდგომარეობაში ჩავარდნა
ეკლებზე ჯდომა – დიდი ტანჯვა; მოუთმენლობა    
ეკლიანი გზა – რთული, მძიმე გზა              
ეკლის გაყრა თვალებში – დაჩაგვრა, განადგურება
ეკლის გვირგვინი – მწუხარება, წამება; გაჭირვება       

ელეთ-მელეთი მოსდის – ძლიერი სურვილისაგან გული უღონდება 
ენა  არ მომიტრიალდება – ტყუილს ვერ ვიტყვი; მძიმე სათქმელია 
ენაგადმოგდებული დარბის – ცუდ დღეშია             

ენა უჭრის – ენამახვილია; კარგი საუბარი იცის
ენა წინ უსწრებს – დაუფიქრებელი ლაპარაკი იცის                                      
ენაზე არ დაადგება – საიდუმლოს ვერ შეინახავს, წამოსცდება 
ენაზე კბენა – უცბად გაჩუმება; სიფრთხილე   
ენაზე კბილის დადგმა –
   უცბად გაჩუმება; სიფრთხილე     

ენაზე ჭალა არ მოედება – კარგი მოლაპარაკეა                            
ენამ უყივლა – წინასწარ თქვა ის, რაც შემდეგ მოხდა                                         
ენით  არ ითქმის –  მეტად მშვენიერია; მეტად ბოროტია                                   
ენისა და პირის დაშაქვრა – პირფერობა                                   
ენის აყოლა – სხვისი ნათქვამის დაჯერება 
ენის წვერზე დგომა – კარგად ვერ გახსენება რამის                          
ერთ ბერაში გავლა – გათანასწორება      
ერთ უღელში შებმა – დაქორწინება   
ერთი კევრი არ მობრუნებულა ჩემს თავს – მრავალნაირი უბედურება გადამხდენია თავს                  
 ერთი სიტყვაც  არ  ჩავარდება – ყველაფერი სწორია, მართლია; ზედმეტი არაფერია                           
ერთხელ ჩვენკენაც მოვა წვიმა – ჩვენც გაგვიღიმებს ბედი  
 ერთ ჯამში ვჭამთ – მეგობრები ვართ           

  ეშმაკის მაშხალა – უშნო
ეშმაკის ფეხი – ბოროტი                   
ეშმაკის ფეხის მომჭმელი – გაიძვერა; პირფერი
ეშმაკის ცხენზე შეჯდომა – გაჯიუტება  
ეშმაკმა ჩამოგვიარა – ცუდად წაგვივიდა საქმე       
ეშმაკს არ სძინავს – სიფრთხილეა საჭირო                                         

 

დატოვე კომენტარი

Filed under მშობლიური ენა